Door D.de Wolff

"Bij schilderen heb ik het allemaal zelf in de hand, en dat maakt het ook zo ongelooflijk moeilijk."

Leo den Breejen geboren in Rotterdam, getogen in Zeist, volwassen geworden in Utrecht en Amsterdam, uitgekristalliseerd in Almere. Vanuit een groene omgeving, via steden vol cultuur naar wonen en werken in een stad in opbouw. Opgegroeid in een gezin waar de natuur en de kunsten alom aanwezig waren. Met een vader die schilderde en operazanger was en met een moeder die zorgde voor het gezin en voor continuïteit van inkomen.

Geïnspireerd en gestimuleerd door zijn vader heeft Leo in zijn jonge jaren altijd getekend. Daar ligt het fundament van zijn kunstenaarschap. Op zijn vijfde verjaardag kreeg hij een doosje met tubetjes plakkaatverf. Daar was hij, op z’n Rotterdams gezegd, erg groos mee. Dit cadeau was mede bepalend voor zijn droom om schilder te worden. Toen hij uit dienst kwam en hij die droom professioneel vorm wilde gaan geven, kreeg hij van zijn vader het advies om tekenleraar te worden. Dit beroep zou hem de ruimte bieden om zonder de zorgen van alledag te kunnen schilderen.

"Het ambacht is voor mij een groot goed."

Hij volgde het advies van zijn vader op, en behaalde aan de lerarenopleiding in Utrecht een lesbevoegdheid. Aan de academie in Amsterdam rondde Leo daarna zijn eerstegraads tekenopleiding af. Lag het zwaartepunt bij de lerarenopleiding op de pedagogische en vakdidactische bekwaamheid, aan de academie kreeg hij een gedegen opleiding in het ambacht. Hij leerde werken binnen alle technieken, materialen en stijlen, allemaal gerelateerd aan de verschillende componenten van de beeldtaal. Hij heeft die kennis en kunde nooit als ballast ervaren, maar als voorwaarde om zijn eigen stijl te te kunnen ontwikkelen. Het heeft hem ook het gereedschap gegeven om kritisch naar zijn eigen werk te kunnen kijken.

"Ik ben altijd aan het regelen, het ordenen en componeren. Ik zorg voor samenhang en harmonie. Net zoals ik schilder orden ik de chaos van alledag."

In zijn baan als leraar in Rotterdam bleek dat zijn keuze voor het onderwijs een gelukkige keuze was. Hij genoot van het lesgeven, de leerlingen, het samenwerken met collega’s, en vooral van alle creatieve uitdagingen die het leraarschap naast het geven van onderwijs ook nog biedt. Al die werkzaamheden bleken een goede tegenhanger voor het schilderen dat bij uitstek een individuele bezigheid is. Zijn blik als beeldend kunstenaar maakte hem als docent, schoolleider en ontwerper en projectmanager van scholen uniek.

Veel kunstenaars hebben een muze die een rol speelt in hun kunstenaarschap. Leo’s muze is zijn vrouw Judith, zelf ook docent en kunstenaar, inspireert en motiveert hem, en daarnaast is ze een kritisch beschouwer en wezenlijk voor zijn ontwikkeling.

"Ik schilder op het randje tussen abstractie en figuratie."

Tot aan de academie tekende en schilderde hij sterk figuratief vooral het menselijk figuur, landschappen en sport. Het figuratieve was voor hem echter onvoldoende om zijn relatie tot zijn eigen werkelijkheid tot uitdrukking te brengen. Dit gaat bij hem hand in hand met een voorstelling, maar tegelijkertijd overstijgt het gevoel dat hij tot uitdrukking wil brengen die voorstelling. Dat is ook de reden dat hij in zijn schilderijen ruimte laat aan de kijker zonder alles inhoudelijk te duiden. De zichtbare werkelijkheid alleen is voor hem te beperkt. Het gaat om het wezenlijke van die werkelijkheid en daar aan ontstijgen. De voorstelling op zich is ondergeschikt aan het samenspel tussen de vorm, materiaal, kleur en compositie. Beeldende kunst is daar bij uitstek het geschikte medium voor.

"Ik ben een sprinter en geen diesel. Zo leef ik ook."

Leo herkent zich in het werk van Willem de Kooning en Francis Bacon. De dynamiek van de eerste en de verstilling van de tweede is de paradox die hij ook in zichzelf onderkent. Zijn werk kenmerkt zich door een creatieve spanning tussen die twee. Soms in één werk, soms in een serie, soms in een periode, maar die spanning is er altijd.

Leo maakt voordat hij aan een schilderij begint als vingeroefening een groot aantal tekeningen. Dan is er een fase waarin hij, zoals bij het koken – ook een passie van hem - , de mise en place verzorgt. Vervolgens schildert hij vanuit de beweging. Daarmee neemt zijn intuïtie het grotendeels over en laat hij zich inspireren door wat er op het doek ontstaat. In de jaren ’90 is hij van olieverf overgestapt naar acryl verf, omdat hij daarmee sneller kan werken. Een vlotte toets is het resultaat maar is niet vanzelfsprekend. Iedere keer moet die manier van werken weer veroverd worden.

Sinds Leo niet meer actief is binnen het onderwijs heeft hij weer meer ruimte voor het schilderen en dat maakt mij nieuwsgierig naar volgend werk, exposities en open atelierdagen.

interview: Dick de Wolff.